Hoe vind ik een goede hondenschool?

Drs. Hermine Kleve, DogVision, 2011
(gereviseerde versie van 2003)



Voor de meeste kersverse hondeneigenaren is het tegenwoordig een goede gewoonte om met hun hond naar een hondenschool te gaan. Veel eigenaren volgen in ieder geval een pupcursus of een beginnerscursus. Sommigen, die echt de smaak te pakken krijgen, kunnen in vervolgcursussen heel veel leuke dingen met hun hond ondernemen. In dit artikel ga ik dan ook niet in op de vraag of het nuttig is met een hond op les te gaan. Mijn uitgangspunt is: een goede hondenschool is zeer nuttig bij het opvoeden van een hond.
De vraag "hoe vind ik een goede hondenschool" is soms wat minder makkelijk te beantwoorden.
Hierop wil ik in dit artikel dieper ingaan.


Hoe vind ik adressen van hondenscholen?

Voordat u een hondenschool uitkiest zult u eerst een aantal adressen bij u in de omgeving moeten vinden. Hieronder staan een aantal suggesties voor uw zoektocht. Om te beginnen kunt u informeren bij vrienden en kennissen met honden, de dierenarts, de dierenspeciaalzaak. U kunt dan gelijk vragen wat de ervaringen met de betreffende hondenschool zijn. Wellicht is ook de fokker van uw hond op de hoogte van scholen bij u in de buurt. Soms hebben rasverenigingen lokale trainingsgroepen waar u zich bij aan kan sluiten. U kunt zoeken in de Gouden Gids onder de rubriek Hondenscholen of in de telefoongids in het roze gedeelte onder de rubriek Hondentraining en hondenscholen. Sommige honden-scholen adverteren regelmatig in de plaatselijke krant. Als u in het bezit bent van internet kunt u zoeken op het trefwoord 'hondenschool'. U krijgt via de website van de hondenschool gelijk een eerste indruk en het kan leerzaam zijn een aantal scholen met elkaar te vergelijken. Verder zijn er nog verschillende kynologische tijdschriften (onder meer De Hondenwereld, Onze Hond, Hondenmanieren) waarin contact-adressen staan van kynologen clubs en soms ook hondenscholen.

Wat wil ik van mijn hond?


Voordat u verder gaat met de selectie van een hondenschool moet u zichzelf eerst de vraag stellen:
"Wat wil ik van mijn hond?" en "Welke hulp verwacht ik van de hondenschool om mijn doel te bereiken"?
De meeste hondeneigenaren willen niet meer (en niet minder) dan een goed opgevoede huishond. Dus een hond die op commando komt,
kan zitten en liggen, die niet aan de lijn trekt en zich in huis weet te gedragen en zindelijk is en geen huisraad vernielt etc. Andere eigenaren stellen meer specifieke eisen aan hun hond en willen heel gericht een bepaalde training volgen, bijvoorbeeld behendigheid, jachttraining, gehoorzaamheid op wedstrijdniveau etc.
Afhankelijk van het antwoord op de vraag "wat wil ik van mijn hond?" kan gericht gezocht worden naar een hondenschool met een passend cursusaanbod. Dit artikel richt zich op de groep eigenaren die naar een gehoorzaamheidscursus gaat met als doel een goed opgevoede huishond te krijgen.

Hoe kies ik een geschikte hondenschool?


Het antwoord dat u heeft gegeven op de vraag "wat wil ik met mijn hond" geeft gelijk een richtlijn wat voor ueen geschikte hondenschool is.

Hieronder staan puntsgewijs een aantal aandachtspunten opgesteld die naar mijn mening van belang zijn. Wellicht heeft u zelf nog aandachtspunten die u wilt toevoegen. U kunt die punten die voor u belangrijk zijn aanstrepen en overleggen met de school. De 'goede' antwoorden op de vragen zijn voor iedereen verschillend. Ik heb dan ook in de meeste gevallen geen moeite gedaan om die antwoorden te formuleren. Een aantal antwoorden die ik persoonlijk belangrijk vind heb ik hieronder wel verwerkt. Iedereen mag daar, met evenveel recht, anders over denken.
Mijn antwoorden zijn uitsluitend bedoeld om u in de gelegenheid te stellen uw gedachten te bepalen. En nogmaals uw antwoord kan anders zijn dan dat van mij.

Het trainingsterrein, de trainingsaccommodatie.

Hieronder staat een opsomming van een aantal praktische punten. U kunt zelf bepalen of deze punten voor u van doorslaggevend belang zijn. Uiteraard is het verstandig deze praktische punten af te wegen tegen de kwaliteit van het lesgeven.
  • Is de hondenschool goed bereikbaar met openbaar vervoer of heeft u eigen vervoer nodig?
  • Waar worden de lessen gegeven? In de buitenlucht of heeft de school een overdekte accommodatie?
  • Is het trainingsterrein naar uw mening veilig? Is het terrein omheind, zijn er drukke wegen o.i.d. in de buurt die gevaar op zouden kunnen leveren?
  • Ligt het terrein in de buurt van storende geluidsbronnen (bijvoorbeeld een snelweg of spoorweg) die de verstaanbaarheid van de instructeur nadelig beïnvloeden?
  • Is het terrein voldoende verlicht in de avonduren?
  • Op welke ondergrond wordt lesgegeven. Kunt u zelf 'uit de voeten' op het lesterrein. Soms trainen scholen in een manege voor paarden waarin het voor mensen (te) zwaar lopen kan zijn. Voor bepaalde honden kan en manege een te sterke afleiding zijn vanwege allerlei 'lekkere geurtjes'. Een erg nat en modderig terrein kan het leerproces bij een hond die niet van water houdt sterk vertragen (denk bijvoorbeeld aan het commando 'af' en 'blijf').
  • Is er een overdekte ruimte of kantine waar een kopje koffie gedronken kan worden? Het sociale aspect van een dergelijke cursus speelt ook een zekere rol mee.
Kwaliteit van de instructeurs en van de hondenschool.

Een belangrijke vraag is uiteraard:
"Hoe beoordeel ik de kwaliteit van de instructeur c.q. hondenschool?"
"Waaruit blijkt dat de instructeurs voldoende deskundig zijn?"
"Welke opleiding hebben de instructeurs genoten?"
Deze vraag is makkelijker gesteld dan beantwoord.
Het beroep van hondeninstructeur is namelijk geen beschermd beroep. Iedereen, ongeacht opleiding, mag zich instructeur noemen. Dit maakt het kiezen van een geschikte honden-school voor de eigenaar van de hond niet makkelijk. Helaas is er momenteel nog geen overkoepelende branche organisatie die een bepaalde basis kwaliteit van de aangesloten leden kan garanderen (vergelijkbaar met een KEMA keur, NVM makelaar of Bovag garantie). In de praktijk betekent dit voor een leek dat het moeilijk kan zijn de kwaliteit van de instructeur te beoordelen. Sommige niet-gediplomeerde instructeurs bieden uitstekende cursussen aan en sommige gediplomeerde instructeurs bieden niet altijd de kwaliteit die men op grond van de opleiding mag verwachten. Sinds eind 2010 is er wel een nieuwe ontwikkeling gaande. De Raad van Beheer op Kynologisch gebied in Nederland heeft een commissie Kynologisch Instructeur belast met de organisatie en uitvoering van examens voor kynologisch instructeur. De eindtermen die de Raad van Beheer gaat gebruiken bij het afnemen van de examens zijn in voorgaande jaren opgesteld door diverse gerenommeerde opleidingsinstituten. De Raad van Beheer wil hiermee instructeurs de mogelijkheid bieden om zich te onderscheiden.

U kunt uw hondenschool vragen welke opleiding de instructeurs hebben gevolgd. Sommige hondenscholen leiden zelf hun instructeurs intern op.
Andere hondenscholen sturen hun aspirant-instructeurs naar vakopleidingen van onder meer de volgende instanties.


Hieronder staat een aantal opleidingsinstituten die een opleiding tot kynologisch instructeur verzorgen.

  • DogVision heeft een opleiding tot kynologisch instructeur in samenwerking met De Nederlandse vereniging voor instructeurs in hondenopvoeding en opleiding O&O.
  • DogVision heeft tevens in samenwerking met Tinley een opleiding tot kynologisch africhtings instructeur.
  • De Nederlandse vereniging voor instructeurs in hondenopvoeding en opleiding (O&O) geeft al sinds 1980 instructeurscursussen op verschillende niveau's.
  • Martin Gaus Academie.
  • Quiebus/Cursuscentrum Dierverzorging Barneveld.
  • Nederlandse Vereniging voor Hondensporten.
  • Koninklijke Nederlandse Kennelclub Cynophilia.

Verder kunnen hondenscholen zich op een of andere manier aansluiten bij overkoepelende instanties. Kynologenclubs en rasverenigingen zijn aangesloten bij de Raad van Beheer op Kynologisch Gebied in Nederland. Andere scholen zijn (commerciële) franchise organisatie die aangesloten zijn bijvoorbeeld Quiebus en Martin Gaus Gedragscentrum. Daarnaast kunnen hondenscholen aangesloten zijn bij de Nederlandse Bond van Gebruikshonden (NBG), de Federatie Hondensport Nederland of K.N.K. Cynophilia. Deze groepen richten zich vaak op behendigheid en het afleggen van officiële examens, zoals gedrag& gehoorzaamheid, maar ook werkhondenexamens. Deze scholen kunnen uiteraard ook cursussen voor huis-honden verzorgen. Een aantal scholen is aangesloten bij de Association of Pet Dog Trainers (APDT) en hebben de bijbehorende code getekend. De laatste en misschien wel de grootste groep zijn de verschillende zelfstandige scholen die geen binding hebben met een overkoepelende organisatie.

Belangrijk voor u is om in ieder geval eerst een keer te gaan kijken bij een of meerdere hondenscholen. Misschien is er zelfs een mogelijkheid om een proefles mee te doen. U krijgt zo een eerste indruk of de wijze van lesgeven u bevalt.


De lessen: lesvorm en lesinhoud
In tegenstelling tot het krijgen van een antwoord op de vraag omtrent de kwaliteit van de hondenschool zal het voor u makkelijker zijn om een goed idee te vormen over de diverse lesvormen en lesprogramma's van de scholen uit uw omgeving.
Hieronder staat weer een aantal mogelijke vragen.

  • Hoeveel cursisten zitten er maximaal en een groep? Hoe meer cursisten in een les hoe minder persoonlijke aandacht u mag verwachten. Naar mijn mening zouden niet meer dan ongeveer 6 tot 8 cursisten in een groep geplaatst mogen worden.
  • Hoe ziet het lesprogramma inhoudelijk eruit? Biedt dit programma antwoord op uw vraag "wat wil ik met mijn hond"?
    Leert u de oefeningen die u belangrijk vindt voor uw hond?
    Sommige lesprogramma´s hebben uitsluitend aandacht voor oefeningen als volgen aan de lijn, komen, zitten, liggen,
    staan op commando, naar de plaats sturen etc.
    Bij andere lesprogramma is ook tijd ingeruimd voor onderwerpen uit de thuissituatie zoals ' hoe maak ik mijn hond zindelijk', 'hoe leer ik mijn hond alleen te zijn', 'hoe leer ik mijn hond zich te gedragen in een restaurant', 'wat moet ik wel en niet doen bij de dierenarts' etc.
    Een andere invalshoek voor het lesprogramma is waarbij aandacht wordt besteed aan zeer belangrijke, algemene achtergrondinformatie over 'het gedrag van honden' en 'het leren van honden'.
  • Hoe zijn de lessen opgebouwd? Worden er alleen praktijklessen gegeven of is er ook ruimte voor theorielessen?
    Het rendement van een cursus zal in de praktijk vaak hoger liggen als er ruimte is voor theoretische scholing waarbij u meer inzicht verkrijgt in hondengedrag en het leren bij honden. Overigens zijn sommige instructeurs ook goed in staat deze achtergrond informatie in de praktijkles te integreren.
  • Heeft de hondenschool schriftelijk lesmateriaal waarin de oefeningen omschreven worden en waarin de achtergrondinformatie bestudeerd kan worden?
  • Volgens welke methode wordt er getraind?
    Hierbij kunt u aan verschillende zaken denken. Wordt er in zijn algemeenheid gewerkt aan het hondvriendelijk aanleren en belonen van gewenst gedrag. Welke beloningen mogen gebruikt worden?
    Mag de hond indien nodig gecorrigeerd worden of is een correctie sowieso taboe? Op welke wijze wordt gecorrigeerd?
    Er zijn nog steeds scholen die werken volgens de momenteel achterhaalde methode van voornamelijk straffen van ongewenst gedrag. Wat voor riem moet de hond dragen? Moet de hond standaard een metalen slipketting om of standaard een leren halsband? Mag een borsttuig of hoofdhalster gebruikt worden?

Mijn persoonlijke voorkeur gaat uit naar een hondenschool die flexibel met deze materie omgaat en het antwoord laat afhangen van het gedrag en de mogelijk-heden van de betreffende hond. Iedere eigenaar-hond combinatie wordt binnen de groep individueel begeleid op grond van karakter en aanleg van de hond (maar ook van de eigenaar).
Met andere woorden; methode (beloning en/of straf) en materiaal (correctieketting, halsband, hoofdhalster / borsttuig / balletje, brokje, clicker) worden aangepast aan uw hond en aan uzelf.
U hoeft uw hond niet aan te passen aan de methode van de hondenschool.

Uiteraard heeft elke instructeur c.q. hondenschool ook een eigen voorkeur van werkwijze. Daar is niets op tegen, maar deze werkwijze moet flexibel aangepast kunnen worden aan de actuele situatie van de hond.

Clickertraining is nog steeds een populaire manier van trainen die prominent in de schijnwerpers staat. Steeds meer eigenaren gaan actief op zoek naar scholen die op deze wijze werken. Er is momenteel geen overzicht van scholen die op deze wijze werken.

  • Hoe worden u en uw hond in de lessen ingedeeld?
    Wordt de hond op grond van ervaring of op grond van leeftijd in een groep ingedeeld.
    Ook hiervoor geldt dat het veel voordelen kan hebben als een hondenschool flexibel met de lesindeling omgaat. Het is immers voor zowel hond als eigenaar zeer geestdodend om op een te laag niveau te moeten trainen.
  • Een discussiepunt onder instructeurs is de vraag of honden met elkaar mogen spelen tijdens de lessen, bijvoorbeeld tijdens de pauze of aan het eind van de les. Sommigen vinden dit een goede manier om pups en jonge honden te socialiseren. Anderen wijzen op mogelijke nadelen, waarbij honden teveel winnaarservaring opdoen terwijl andere honden juist teveel verlieservaringen (angst) krijgen. Worden honden op basis van kracht, grootte, gedrag en leeftijd ingedeeld?
    Hierover is het laatste woord nog niet gezegd. U kent uw eigen hond het best en kunt misschien goed inschatten of onderling spel een positief effect op uw hond zal hebben.
  • Wordt de cursus afgesloten met een examen?
    Een examen is voor veel eigenaren een goede stimulans om de lessen te volgen en het huiswerk te maken. Bij enkele scholen is het examenpapiertje echter zo belangrijk dat het belangrijker kan worden dan uw reden om met uw hond naar school te komen. Soms staat het star vasthouden aan een examen een goede doorstroming naar een vervolgcursus in de
    weg.

'Secundaire lesvoorwaarden'

Als u een beeld heeft verkregen van het terrein, de lesinhoud en de kwaliteit kunnen onderstaande zaken voor u eveneens belangrijk zijn. Ik heb ze samengevat onder ´secundaire lesvoorwaarden´.

  • Op welke dagen en tijdstippen wordt lesgegeven?
  • Hoe lang duren de lessen?
  • Welke frequentie van lesgeven heeft de school?

Sommige scholen bieden een intensief lesprogramma van meerdere trainingen per week. Het voordeel hiervan kan zijn dat u thuis niet per ongeluk een hele week lang op een verkeerde manier met uw hond aan het oefenen bent. U krijgt binnen een aantal dagen al feedback op de wijze waarop u de oefeningen traint met uw hond. Een nadeel van een hoge lesfrequentie kan zijn dat u die tijd niet vrij kunt maken. Bij een hoge lesfrequentie leert u in korte tijd veel over uw hond. Het is echter vaak zinnig om gedurende een langere periode binnen de routine van een lesprogramma te blijven. Een pup die langzamerhand in de puberteit komt kan al het geleerde ineens schijnbaar vergeten zijn. Het is dan prettig dat u in die leeftijdsfase eveneens onder begeleiding van een instructeur staat. Ofwel niet te snel stoppen met les nemen.

  • Hoe duur is de cursus en valt dit binnen uw budget?
  • Mag er vrijblijvend een proefles (zonder hond) bijgewoond worden of mag u zelfs een proefles meelopen?
  • Is er een regeling voor wat betreft het uitvallen van lessen? Immers de instructeur kan ziek worden, maar ook u zelf of uw hond. Bij buitenlocaties zullen soms lessen uitvallen vanwege de weersomstandigheden (b.v. een te nat of bevroren veld).
  • Welke regeling geldt er voor het trainen met loopse teven? Worden loopse teven geweigerd op de lessen? Mogen loopse teven gewoon in de lessen meelopen. Mag de eigenaar van een loopse teef zonder hond de les bijwonen en na afloop van de les nog even kort met de hond de lesstof oefenen?Is er een controle op de entingen? Tijdens de lessen komen meerdere honden bij elkaar.
    De kans op het verspreiden van ziekte is immers aanwezig. Het is een goede zaak dat door het overleggen van entingenboekje of dierenpaspoort gecontroleerd kan worden of er voldaan wordt aan de entingen. Welke entingen zijn verplicht?
  • Wordt op het inschrijfformulier gevraagd naar de WA verzekering van de hond? (en wordt dit gecontroleerd?)
  • Welk beleid hanteert de school betreffende agressieve honden? Loopt u het risico in een groep te komen aarin agressieve honden worden toegelaten.
  • Is er een regeling voor de hond die vanwege probleemgedrag niet in de les gehandhaafd kan worden? U kunt bijvoorbeeld denken aan zeer angstige honden of juist agressieve honden. Dit is een reële situatie waarbij niet alleen het belang van de andere leshonden in het geding kan zijn maar net zozeer het belang van de probleemhond'.
    Sommige scholen bieden een extra service in de vorm van een gediplomeerde gedragstherapeut die dergelijke honden kan begeleiden.
Tot Slot

Ik heb in dit artikel geprobeerd een inventarisatie van vragen te maken die u behulpzaam kunnen zijn bij de selectie van een geschikte hondenschool. Rest mij u een heel plezierige cursus toe te wensen met heel veel leerplezier voor u en uw hond op de hondenschool van uw keuze.

Nuttige adressen

Publicatie DogVision