Er zijn in grote lijnen twee verschillende soorten hondentype qua gedrag, in het samenleven met de mens. Er zijn samenwerkende hondenrassen en de meer zelfstandig werkende hondenrassen. De windhonden, terriërs, berghonden, hofhonden en meutehonden zijn de zelfstandig werkenden. Dat wil zeggen dat het karakter dusdanig is gefokt dat zij zelf de ruimte nemen om hun taken uit te voeren. Vaak worden deze rassen als eigenzinnig, koppig, afstandelijk of onafhankelijk betiteld. Als toekomstige eigenaar dienen we rekening te houden met deze eigenschappen bij de aanschaf van zo’n type hond. De andere groep is de samenwerkende rassen zoals de retrievers, en alle herdershondentype. 
De Hovawart is een zelfstandig werkende hond die huis, hof en zijn roedel beschermd.
Daarin toont hij een grote aanhankelijkheid naar zijn eigen mensen. Goede bekenden van de roedel, de gebruikelijke in- en uitgang van het “hof” houdt hij feilloos in het oog. Wat afwijkend is wordt gesignaleerd. Kortom hij is de hele dag aan het “Hovawarten”. Hovawart betekend vertaald Hofwachter.

Als we een jonge Hovawart in huis krijgen is het een schattig leuk wolbaaltje waar we allemaal stapeldol op zijn en dat is heel begrijpelijk. Alleen moeten we ons wel realiseren dat dit leuke wolbaaltje een grote sterke hond wordt. Bij de begeleiding van de pup is het belangrijk dat we een goede vertrouwensband met hem opbouwen en hem in “hondentaal” duidelijk maken wat de spelregels zijn. Dat houdt niet in dat we hem de hele dag van alles moeten verbieden. Dit juist niet. Deze hond zal dan al gauw leren dat veel wat hij doet een negatieve prikkel van zijn roedelgenoten oplevert en deze Hovawart zal zich (vanwege zijn onafhankelijk en zelfstandig karakter) zelf wel met andere dingen vermaken. Hij kan de zo belangrijke band met zijn roedel dusdanig ontwikkelen dat hij” het zelf we zal regelen”. In de toekomst gaat dat zich uiten in eigenzinnig gedrag, te weinig vertrouwen en te weinig respect. Zo rond de 9 maanden kunnen dan de problemen komen die we weleens tegenkomen ten aanzien van wie nu eigenlijk de roedelleider is. Elke hond heeft behoefte aan een duidelijke liefdevolle leider die goed weet om te gaan met de taal der honden. Hierover is veel goede literatuur te koop en een deskundige puppy-cursus is een aanrader. Wij zullen moeten leren hem goed af te lezen in zijn gedrag en begrijpen waarom hij bepaalde dingen doet. Zo kunnen wij de hond op een eerlijke manier sturen en begeleiden in zijn gedrag. De samenlevings-regels zelf zijn heel rekbaar, en daarin kunnen alleen de gezinsleden zelf de grenzen van afspreken.

Vóór de aanschaf van een Hovawart moeten we goed weten welk type hond in het gezin past en hoeveel tijd en energie we kunnen steken in dat gene wat de hond nodig heeft. Het zijn honden voor echte hondenmensen die er een uitdaging in zien. Een Hovawart is niet de makkelijkste hond om op te voeden maar…….. is het gelukt dan heb je een gezonde, intelligente en trouwe kameraad voor het eigen gezin, die rustig in huis is, actief, oplettend en sportief buiten, niet zenuwachtig om je heen drentelt, heel goed een paar uur alleen kan zijn, overal mee naar toe kan, geen onnodige aandacht vraagt maar alle aandacht voor jouw heeft en altijd bereid is om er voor jou te zijn.